Eindelijk hebben ze een podium: de Pauluskerk in Rotterdam

Het zijn de Rotterdammers die tussen wal en schip zijn geraakt. Die nog amper worden gezien of gehoord. Terwijl ze vaak zoveel te vertellen hebben. Speciaal voor hen is het project Kunst en Cultuur van de Pauluskerk in Rotterdam.

Mensen zonder verblijfsvergunning, daklozen die verslaafd zijn of werklozen met een uitkering. De inloopvoorziening van de Pauluskerk trekt bezoekers met allerlei problemen. Ze hebben één ding gemeen: ze kunnen nergens terecht. Terwijl ze juist zo graag willen. ‘Ze hebben het gevoel dat instanties niet naar hen luisteren en helaas is dat ook vaak zo’, vertelt Giselle Vegter van de Pauluskerk.‘Dat wegkijken is desastreus voor hun gevoel van eigenwaarde. Via kunst willen we deze mensen hun eigen geluid en vorm laten terugvinden.’

Even zonder zorgen

Het kunst- en cultuurproject is voor iedereen toegankelijk. Deelnemers kunnen meedoen met verschillende activiteiten, zoals schilderen, gitaarspelen of gedichten schrijven. Zelfstandig of onder begeleiding van een docent. Eén enkele keer, of vaker. ‘We merken dat ons project vooral bezoekers aantrekt die creatief en gevoelig zijn. Mensen met een artistieke geest, die anders naar het leven kijken en veel te zeggen hebben. Door hun gevoel en mening in een kunstvorm te gieten, krijgen ze steeds meer zicht op waar ze staan in hun leven. Maar het project geeft ze ook de mogelijkheid om even niet aan hun zorgen te denken en gelijkgestemden te ontmoeten.’

De schroom voorbij

De Pauluskerk organiseert voor de deelnemers regelmatig open podiumavonden. ‘Bezoekers krijgen dan letterlijk een podium om hun liedje te spelen of gedicht voor te dragen. Vaak nodigen we Rotterdammers, waaronder lokale politici, uit voor zo’n avond. Het is de beste manier om over te brengen waarmee onze bezoekers zitten en wat ze nodig hebben.’ Maar de Pauluskerk pakt ook groter uit. Zo staan sommige bezoekers op het podium bij grotere festivals, zoals Woordnacht, Moving Futures en Wereldvluchtelingendag, die de Pauluskerk in samenwerking met Theater Rotterdam organiseert. ‘Dat helpt ze op twee manieren: ze overwinnen hun schroom om in de spotlights hun verhaal met de buitenwereld te delen én ze bereiken een groter publiek.’

Niet wegkijken

Via hun kunst vragen de bezoekers aandacht voor de groeiende problemen in onze maatschappij, zoals armoede en dakloosheid. ‘Problemen die in Rotterdam, de armste stad van Nederland, alleen maar groter worden’, stelt Giselle. ‘Het schokkende is dat de overheid en maatschappij daarvoor hun ogen lijken te sluiten. Hopelijk gaat er dankzij dit project eindelijk iets veranderen, ook op politiek vlak. Want niemand mag buiten de samenleving komen te staan. En als dat toch dreigt te gebeuren, mogen we zeker niet wegkijken.’

‘Via hun kunst vragen bezoekers van de Pauluskerk aandacht voor de groeiende problemen in onze maatschappij, zoals armoede en dakloosheid’

‘Ik durfde niet, maar deed het tóch’

Carlos Chavarro (52)

‘Vier jaar geleden zat ik echt in de puree. Niks van wat ik ondernam, lukte. Ik wilde graag een leer-werktraject doen, maar dat kwam niet van de grond. Rekeningen stapelden zich op. De huishouding liet ik links liggen. Ik raakte depressief. Toen gas en licht werden afgesloten en ik in een donker en koud huis zat, hoefde het van mij niet meer. Het lukte me niet om in mijn eentje uit de neerwaartse spiraal te komen, maar familie en vrienden wilde ik niet lastigvallen. Daarom vroeg ik overheidsinstanties om hulp, maar die luisterden niet. Gelukkig leerde ik een maatschappelijk werkster van de Pauluskerk kennen. Ze hoorde mijn verhaal aan, en trok meteen aan de bel bij de juiste instanties, zodat ik mijn huis niet uit hoefde. Daarvoor ben ik haar eeuwig dankbaar.’

‘Ik kwam regelmatig in de kerk. Zo hoorde ik van de muzieklessen. Ik ben altijd al muziekliefhebber geweest, en stond een keer in de deuropening naar een percussieles te kijken. De docent vroeg of ik wilde meedoen. Ik durfde niet, maar deed het tóch. Gelukkig maar, want dankzij de muziek vond ik mezelf opnieuw uit. Ik kreeg meer zelfvertrouwen en structuur in mijn leven. Zaken die niet tastbaar zijn, maar wél essentieel. Zonder die zaken loop je vast.’

‘Nu gaat het beter met me. Ik heb een opleiding gedaan met baangarantie en werk als servicemonteur. Een vaste aanstelling zou voor mij een lot uit de loterij zijn. Dan heb ik eindelijk meer lucht en minder onzekerheden. Ik weet het zeker: zonder deze kerk en deze activiteiten was ik er niet meer.’

‘Via kunst kan ik me uiten’

Nour Eddine (45)

‘Bij hulpinstanties in Rotterdam kan ik niet terecht, maar gelukkig wel bij de Pauluskerk. Als ik schilder, vergeet ik even alle ellende. Het geeft me positieve energie. De liefde voor schilderen komt van mijn broer. Tijdens onze jeugd in Marokko schilderde hij veel. Hij was gesloten, maar uitte zich via zijn kunst. Ik was er erg van onder de indruk, maar durfde het nooit te zeggen. Ik ben namelijk ook erg gesloten. Toen mijn broer een paar jaar geleden stierf, zag ik dat als een teken en begon ik met schilderen.’

‘Ik ben erg gevoelig voor de pijn van andere mensen. En dat verwerk ik in mijn kunst. Het is mijn manier om ermee om te gaan. Inspiratie haal ik uit de verhalen van andere bezoekers, of uit wat ik op straat zie. Het is moeilijk te beschrijven wat dit project voor mij betekent. Als ik samen met andere bezoekers aan het schilderen ben, voelt het net alsof we een grote familie zijn. De docenten helpen ons met veel liefde. Ik doe ook mee met andere activiteiten van de kerk, acteren in toneelstukken bijvoorbeeld. We brengen met onze verhalen problemen, zoals armoede of racisme, onder de aandacht. Ik hoop dat we zo veel Rotterdammers, inclusief lokale politici, kunnen bereiken, zodat er eindelijk iets verandert in het beleid.’