Oog voor FAS

Elke avond wakker liggen van de hoeveelheid prikkels die je op school en thuis voor de kiezen krijgt. Je gefrustreerd voelen, omdat iedereen continu meer van je vraagt dan je aankunt. Anderen pijn doen, terwijl je het niet zo bedoelde. Driftbuien waar geen einde aan lijkt te komen.
Dat is in een notendop het leven van een kind met het Foetaal Alcohol Syndroom (FAS).

Blijvende schade

FAS kan ontstaan als een moeder tijdens haar zwangerschap alcohol drinkt. Het is onbekend hoeveel glazen tot FAS leiden. Wel duidelijk is dat elke alcoholconsumptie schade kan toebrengen aan de foetus. En dat FAS niet alleen maar voorkomt bij excessieve drinkers. In Nederland worden naar schatting vijfhonderd kinderen per jaar geboren met FAS en nog eens duizenden met alcoholgerelateerde schade (FASD). ‘De schade is blijvend’, zegt Allard de Witte, initiatiefnemer van het FAS-project. ‘Sommige kinderen zijn mentaal en fysiek zo beschadigd dat anderen meteen zien dat ze wat hebben. Maar er zijn ook kinderen met FAS aan wie je amper iets ziet. Niet aan het uiterlijk en ook niet aan hun gedrag. Want FAS-kinderen zijn verbaal sterk en meester in het kopiëren van gedrag van anderen.’

Kinderen met FAS zijn moeilijk voor hun omgeving: hun (pleeg)ouders, (pleeg)broertjes en -zusjes, en docenten. Ze zijn doorgaans naïef en impulsief, maar hebben ook weinig eigenwaarde en een beperkt ontwikkeld geweten. Ze overtreden regels, omdat ze het concept regels niet begrijpen, en overzien de gevolgen van hun gedrag niet. Allard: ‘Daardoor raken FAS-kinderen snel in de problemen. Ze komen bijvoorbeeld gemakkelijk in contact met mensen met verkeerde bedoelingen.’

Onder de aandacht

Het FAS-project probeert FAS hoger op de agenda te krijgen. Zowel bij (toekomstige) ouders, als bij zorg- en hulpverleners. Dat doet het door de levens van kinderen met FAS en hun omgeving in beeld te brengen. Er is een website: fasproject.nl, en daarnaast zijn er boeken, films, exposities, lezingen en e-learnings.

Die aandacht is volgens Allard hard nodig. ‘Nog elk jaar worden er kinderen met alcoholgerelateerde schade geboren. Je zou denken dat iedereen inmiddels wel weet dat alcohol en zwangerschap niet samengaan, maar dat is toch niet het geval. Zelfs op het niveau van zorg- en hulpverleners is er soms nog onwetendheid. Wij proberen FAS wél op het netvlies te krijgen.’

‘Er bestaat niet één gebruiksaanwijzing voor alle kinderen met FAS. Elk kind is weer anders’

Naast de voorlichting aan ouders en hulpverleners, helpt het FASproject ook FAS-kinderen en hun omgeving. Met verschillende activiteiten geeft het project ze inzicht in wat ze kunnen. ‘Er bestaat niet één gebruiksaanwijzing voor alle kinderen met FAS. Elk kind is weer anders. Al hebben alle kinderen wel veel baat bij structuur en een-op-een-aandacht door een vaste persoon’, zegt Allard. Daarom koppelt het FAS-project de kinderen aan een maatje, meestal een student van een sociale opleiding. Het maatjesproject wordt gesteund door Kansfonds. Spelenderwijs brengen ze in kaart wat het kind leuk vindt, nodig heeft en aankan. Dat is nuttig voor het kind zelf, en helpt (pleeg)ouders en school op weg. ‘En doordat het maatje de kennis over FAS mee terugneemt naar zijn opleiding, leren toekomstige hulpverleners ook meer over FAS. Deze hulpverleners kunnen voorkomen dat toekomstige moeders alcohol drinken tijdens hun zwangerschap. Zodat FAS wordt uitgebannen.’