Taekwondo en theater tegen armoede

Geldzorgen brengen vaak grote stress met zich mee. Het wordt daardoor nog moeilijker om verstandige keuzes te maken. Je raakt je zelfvertrouwen kwijt en zondert je het liefst helemaal af. Dat alles leidt dikwijls tot nog grotere problemen. Kansfonds steunt initiatieven die deze vicieuze cirkel doorbreken. ‘Moederliefde’ doet dat via theater, ‘Tigers op Recept’ via sport.

TIGERS OP RECEPT

Stel je voor: je hebt kinderen en je kampt voortdurend met geldproblemen. Het is om
moedeloos van te worden. Door de geldzorgen is er weinig ruimte om aan andere dingen te denken. Laat staan dat je creatieve oplossingen voor problemen kunt bedenken. Of trots bent op jezelf. Dat is geen goed voorbeeld voor kinderen, vindt KISPORT Martial Academy. Via het programma Tigers op Recept geeft de taekwondoschool ouders en kinderen een duwtje in de rug.

‘We sporen aan tot ambitie’

Het idee

‘Tigers op Recept richt zich allereerst op peuters en kleuters’, vertelt Fred Dekkers, trainer voor KISPORT Martial Academy in Utrecht. ‘Bij ons kunnen ze – in klasjes van zes à tien kinderen – lekker spelen, rennen en springen. Kinderen uit arme gezinnen krijgen gemiddeld minder beweging, mede daardoor lijden ze vaker aan overgewicht.’ De jongens en meisjes krijgen onder meer de vraag om dieren na te doen, zoals Timmie of Tina de Tijger. ‘En soms leren we ze simpele taekwondobewegingen. Hoe ze een aanval kunnen afweren zonder de ander pijn te doen, bijvoorbeeld.’

Het programma loopt in veel wijken; in Nederland én daarbuiten. De steun van Kansfonds richt zich op de Utrechtse krachtwijk Kanaleneiland, waar 140 kinderen per jaar meedoen aan de Tigers. Ouders mogen voor die deelname hun U-pas gebruiken, de gratis kortingspas voor Utrechters met een laag inkomen. ‘Wij verzoeken hen om zelf ook mee te doen’, zegt Harry van Schaik, oprichter van de taekwondoschool. ‘Zo willen we laten zien hoe belangrijk het is het goede voorbeeld te geven. Want kinderen zijn net kopieerapparaten: ze doen na wat hun ouders doen.’

De impact

‘Dit programma reikt ouders opvoedingsvaardigheden aan en kinderen life skills’, vertelt Fred. ‘Wat doen Timmie en Tina de Tijger bijvoorbeeld als er brand uitbreekt, als vreemden om hulp vragen of als ze gepest worden? Dat laten we kinderen uitspelen. Hierdoor leren zij voor zichzelf en anderen op te komen, voorzichtig te zijn en respect te tonen. Ook krijgen ze elke week een stempeltje en na elke drie maanden een badge, tijgerstreep of certificaat. Zo stimuleren we ambitie en doorzettingsvermogen.’

Kinderen krijgen daarnaast thuisopdrachten. ‘We vragen ze dingen te maken met hun ouders’, zegt Harry. ‘Een gezonde maaltijd bijvoorbeeld. We hebben veel aandacht voor gezond eten en bewegen. Niet voor niets noemt de Erkenningscommissie Interventies onze aanpak een goede methode tegen overgewicht. Maar wij streven méér na. We hopen via dit programma kampioenen af te leveren. Niet zozeer in taekwondo, maar in het leven. Goede mensen die dromen najagen, vooruitkomen in de maatschappij en anderen helpen datzelfde te doen.’

MOEDERLIEFDE

‘Wat we willen met ons project Moederliefde? Dat bijstandsmoeders de regie over hun leven terugnemen – door samen een voorstelling te maken over hun leven. En dat meer mensen hen hierdoor begrijpen.’ Aan het woord is Eva Wortmann, artistiek directeur van theaterschool en productiehuis Loods13.

‘Bijstandsmoeders zijn zó sterk’

Het idee

‘Moederliefde draait om het maken en uitvoeren van een voorstelling. Dat maakproces ligt in de handen van minstens twintig vrouwen uit Zuidoost-Drenthe. Stuk voor stuk alleenstaande bijstandsmoeders. Zij gaan vanaf september dit jaar twee dagen per week samen aan de slag. Drie maanden lang bepalen ze in een lege boerderij de inhoud, vorm én aankleding van het theaterstuk. Ook de taakverdeling ligt in hun handen. Zo moeten ze zelf ontdekken en aangeven wat ze kunnen en willen. Sommigen zullen zich bijvoorbeeld prettiger voelen als actrice, anderen als decorbouwer. Loods13 zorgt ervoor dat ze voldoende materiaal hebben. Dat ze begeleiding krijgen van een team professionele makers. En dat er kinderopvang is tijdens de dagen dat zij aan de voorstelling werken.’

De impact

‘De voorstelling wordt in december meermalen opgevoerd voor een breed publiek – inclusief medewerkers van gemeente Emmen. Deze stelt zich heel behulpzaam en enthousiast op. Zij weet dat we in 2016 een vergelijkbaar theaterproject hadden met Syrische statushouders. Dat was een groot succes: bezoekers begrepen deze statushouders beter, deelnemers kregen meer zelfvertrouwen. Bijstandsmoeders leven vaak in sociaal isolement, voelen zich niet creatief, cijferen zichzelf weg voor hun kinderen. De productie Moederliefde verbindt hen weer met anderen en zichzelf, zet hen in het zonnetje, werpt de schijnwerpers op wat ze kunnen en wie ze zijn. Het toont hun worsteling om rond te komen. Hun pijn als ze hun kinderen zonder ontbijt naar school moeten sturen. Hun schaamte. Maar ook de beperking en beklemming van regelgeving. En de vooroordelen waarmee ze te maken krijgen. Dat ze lui zouden zijn, of te dom om iets te kunnen. Niets is minder waar. Bijstandsmoeders zijn zó sterk – en dat zullen ze laten zien.’

‘Het stigma moet weg’

Marije Wanders

De eerste deelnemer

‘Loods13 vroeg me mee te doen aan Moederliefde. Ik had al eens gespeeld in één van hun voorstellingen. Ze wisten dat ik kon acteren, dat ik was opgeleid als docent Dansexpressie én dat ik sinds 2015 in de bijstand zat. Ik ken de schaamte die daarbij komt kijken. Het gevoel dat je je vrijheid verliest zodra je in het web van regelgeving belandt. Binnen Moederliefde wil ik onder meer andere bijstandsmoeders aansporen hun beleving om te zetten in beweging. Veel emoties kun je goed uiten via dans: het gevoel in een hokje geplaatst te worden, van het kastje naar de muur gestuurd te worden, in een beklemmende situatie te zitten. Hopelijk maken mijn verhaal en vaardigheden de voorstelling beter. Als we er met z’n allen in slagen om het stigma op bijstandsmoeders weg te nemen, dan zou dat geweldig zijn.’

Marije Wanders