Onderzoek na onderzoek laat zien dat de financiële basis voor veel inwoners niet op orde is, het systeem van toeslagen niet meer werkt en dat voldoende geld om van te leven het fundament is voor welzijn en kansen. Er zijn al goede voorbeelden van hoe het anders kan. De opgave is groot, maar bij veel gemeenten leeft ook de ambitie om het anders te doen. Daarom gaan Kansfonds, het Instituut voor Publieke Waarden en Optimalistic samen met een collectief van vooruitstrevende gemeenten aan de slag. Een jaar lang bundelen we onze krachten in een Community of Development om het bestaanszekerheidssysteem van de toekomst te ontwerpen. Doe je mee?
Op allerlei plekken in het land ontstaan succesvolle initiatieven rond bestaanszekerheid, zoals: Gewoon Geld Geven, Collectief Kapitaal en Het Bouwdepot, het Maatschappelijk Meedoen Budget van gemeente Wageningen, vernieuwend beleid en uitvoering in Groningen, implementatie van de Garantieknop in Amsterdam en Drechtsteden, het collectief verstrekken van inkomensondersteunende maatregelen in Utrecht.
Wat ontbreekt is niet nóg een pilot. Wat ontbreekt is een plek waar gemeenten die kennis bundelen — zodat je niet als eenling opnieuw door hetzelfde doolhof hoeft, maar voortbouwt op de weg die anderen al hebben vrijgemaakt. Daarom starten Kansfonds, het IPW en Optimalistic de Community of Development. Werk jij bij een gemeente die ander, duurzamer bestaanszekerheidsbeleid op wil zetten en innovatieve stappen wil zetten met andere vooruitstrevende gemeenten? Doe dan mee aan de community.
Een jaar lang samen leren, ontwikkelen en toepassen met een collectief van 6 tot 8 vooruitstrevende gemeenten, begeleid door het Instituut voor Publieke Waarden (IPW), Optimalistic en Kansfonds, ondersteund door Divosa. We denken buiten bestaande kaders en systemen, onderzoeken samen verder wat werkt en hoe je dat in je gemeente concreet kan vormgeven om de bestaanszekerheid voor inwoners in het hier en nu te vergroten. En we bouwen dat uit: waar lopen gemeenten tegenaan en wat is daarvoor nodig van het rijk? Ook daar gaan we mee aan de slag.
Je staat er niet alleen voor, maar gaat met andere voorlopers aan de slag om te leren wat er kan en hoe we plannen naar de praktijk kunnen brengen. We delen bureaucratische hindernissen, beleidsruimte die er is en goede voorbeelden van wat wél kan. Centraal staat een duurzame en concreet toepasbare uitwisseling van kennis en expertise.
We gaan samen bureaucratisch judoën: aan het eind van het traject staat er in jouw organisatie nieuw beleid rond bestaanszekerheid, armoede en schulden met een duidelijke ambitie en aanpak vanuit de vraag: wat heeft de inwoner nodig? We begeleiden je bij elke stap. Jij leert hoe je een doorbraak in je organisatie realiseert en hoe innovatie praktijk wordt.
De lessen over het systeem brengen het IPW, Optimalistic en Kansfonds verder in ons werk met landelijke partners en ministeries. Zo maken we impact op organisatie- en landelijk niveau.
Wat mag je verwachten van de Community of Development? Tijdens een actieve inspiratiebijeenkomst op 18 september 2026 van 09:30-12:15 uur georganiseerd door Divosa, vertellen we geïnteresseerde gemeenten alles hierover:
Wil je meer weten, of twijfel je nog of de CoD iets voor jou is? Kom dan naar de Divosa Vrijdag.
Wil jouw gemeente stappen zetten om het echt anders te doen op het gebied van bestaanszekerheid? En optrekken met andere vooruitstrevende gemeenten om te innoveren en implementeren? Meld je dan aan. Wat we verwachten:
Na aanmelding voeren we een intakegesprek om de veranderbehoefte en jouw vraagstuk uit te diepen en te bepalen of deze community passend is.
Je kunt je uiterlijk 16 oktober 2026 via dit formulier aanmelden. Ook tijdens de informatiebijeenkomst op 18 september georganiseerd door Divosa kan je je aanmelden.
Kansfonds, Optimalistic en het Instituut voor Publieke Waarden (IPW) werkten de afgelopen jaren samen met gemeenten aan doorbraken op het gebied van bestaanszekerheid. Door nieuwe methoden en verbeterde werkwijzen te ontwikkelen, maar vooral ook door samen lef te tonen en ruimte te creëren voor verandering. Kansfonds richt zich op de blik naar buiten en systemische transitie. Het IPW is expert in toepassing en training in het sociaal domein. Optimalistic voegt de kennis toe van wet- en regelgeving en uitvoering in de praktijk. Divosa faciliteert deze community waar mogelijk, vanuit de behoefte om de lokale krachten te bundelen.
De bijeenkomsten vinden plaats op dinsdagen van 9:30-12:30 uur. De locaties en het programma per bijeenkomst worden nog bekendgemaakt. Deze worden mede ontwikkeld op basis van de intakegesprekken met gemeenten.
Startbijeenkomst: alle deelnemers delen hun ambitie voor het komende jaar en hun verandervraagstuk.
Informatie volgt
Informatie volgt
Informatie volgt
Informatie volgt
Informatie volgt
Informatie volgt
Informatie volgt
Tijdens deze slotbijeenkomstiets brengen we de opbrengsten samen. Het is geen eind, maar een begin om ook landelijke slagen te maken.
Een opleidingssessie in jouw gemeente om jouw lessons learned te delen met je collega’s.
Hieronder staan enkele veelgestelde vragen. Heb je een andere vraag over de Community of Development en wat je kunt verwachten van het programma? Mail of bel Martine van Ommeren (Optimalistic) of Sandra Tax (IPW):
We kiezen bewust voor een kleinere groep. De essentie is dat we daadwerkelijk een aantal innovaties tot stand brengen. Dat vraagt intensieve aandacht en begeleiding. Het is de bedoeling dat gemeenten leren van elkaar, elkaar ondersteunen en dat er actieve uitwisseling ontstaat. Ook als deelnemer kan je je maar in een beperkt aantal andere contexten echt verdiepen. Een kleinere groep zorgt voor die betrokkenheid.
Een aantal gemeenten heeft al interesse getoond of mondeling toegezegd. We voeren in de komende periode intakegesprekken om te kijken of de community passend is voor de behoefte van deze gemeente. Er is nog plek voor andere geïnteresseerde gemeenten om zich aan te melden.
Per gemeente doen 2 deelnemers mee. De kosten per deelnemer zijn €2.500,- excl. BTW opleidingsbijdrage.
We vinden het belangrijk dat de deelnemers toegewijd zijn om hun tijd en energie te besteden aan het daadwerkelijk tot stand brengen van innovaties. Dat vraagt het volgende van de deelnemers:
Wil je alle informatie van deze pagina in de flyer lezen? Of de community of development onder de aandacht brengen bij een collega, beleidsadviseur, programmamanager of wethouder? Download ‘m hier:
Meer lezen over de genoemde initiatieven op deze pagina? Bekijk ze hier:
Kansfonds is in drie gemeenten gestart met het initiatief Gewoon geld geven. Dit loopt tot eind 2027 door. Begin 2028 verwachten we de resultaten.
Divosa heeft in haar verkenning 9 aanbevelingen gedaan om te komen van traditioneel minimabeleid naar échte inkomens- en bestaanszekerheid.
In het nieuwe rapport Eerlijker en eenvoudiger armoedebeleid schetst het IPE de problemen rondom gemeentelijke inkomensafhankelijke regelingen en doen ze voorstellen tot verbetering.
Gemeente Wageningen past vernieuwing in armoededienstverlening toe in de praktijk met het Maatschappelijk Meedoen Budget.
Gemeente Utrecht werkt aan een bijstand die uitgaat van vertrouwen en bestaanszekerheid via de Bestaansbalans.
Collectief Kapitaal is een voorstel voor een ander soort samenleving, waarin geen mens hoeft te vechten voor zijn bestaan.
Het Bouwdepot biedt jongeren in kwetsbare posities een jaar lang maandelijkse financiële steun om aan hun toekomst te werken.
