Ruim een half miljoen mensen in Nederland leven in armoede. Nog eens meer dan een miljoen leven op de rand daarvan en 1 op de 5 huishoudens heeft een betalingsachterstand. De gevolgen liegen er niet om: armoede en schulden kunnen leiden tot stress, verminderde gezondheid, opvoedproblemen, uitsluiting en soms zelf het missen van een dak boven het hoofd. Kinderen die opgroeien in armoede lopen vaak een achterstand op die nauwelijks nog in te lopen is.
Ooit is bedacht dat een lage uitkering dé prikkel is om mensen uit de armoede te krijgen. Eén ding is zeker. De armoedecijfers zijn door die aanpak nauwelijks gedaald. Gebrek aan geld drukt mensen juist dieper de armoede in. Ook het wantrouwen duwt mee. Het armoedebeleid is ingericht om fraude te voorkomen. Maar daardoor raken gezinnen juist de controle over hun leven kwijt. Dat doet iets met deze mensen die kansen zien, vooruit willen en zelf hun keuzes moeten kunnen maken.
Armoede is slopend. Het is de ziekmakende stress, de schaamte, het uitzichtloze – en de enorme impact op alle levensterreinen. We kunnen planken vullen met onderzoeksuitkomsten over de gevolgen van armoede. Een greep daaruit: dakloosheid, (maatschappelijk) isolement, geen toekomstperspectief, slechte voeding, gezondheidsproblemen en vooral: elke seconde van de dag bezig zijn met overleven. De gevolgen voor kinderen die in armoede opgroeien zijn schrijnend. Ze voelen zich vaker ongelukkig en angstig, schoolprestaties lijden eronder en ze trekken zich terug. Dikwijls wordt armoede generaties lang doorgegeven.
Kansfonds wil afrekenen met armoede, zodat mensen weer gaan leven in plaats van overleven. Niet hoeven kiezen tussen een warme maaltijd of een warm huis. Gewoon schoolspullen en verjaardagscadeautjes kopen voor de kinderen, zonder aan te kloppen bij een hulpgevende organisatie. Naar de tandarts of een bril aanschaffen, zonder een beroep te doen op een fonds voor individuele noden. En ook ruimte hebben om hun talenten te ontwikkelen. We zoeken naar structurele oplossingen die de oorzaken van armoede en schulden aanpakken. Armoede is niet het gevolg van individuele keuzes, maar van te weinig geld om rond te komen. En van een complex systeem dat uitgaat van wantrouwen. Afrekenen met armoede vraagt om vertrouwen en lef om het anders te doen. Daarom is Kansfonds gestart met Gewoon geld geven en Afrekenen met schulden.
Wat als je armoede bestrijdt met bestaanszekerheid en vertrouwen in de ander? Door gewoon geld te geven aan mensen die in armoede leven, waarmee zij zelf mogen bepalen hoe ze dat besteden. Zonder potjes en regelingen of er verantwoording over af te leggen.
Schulden leveren mensen gezondheidsproblemen en stress op en kosten de samenleving miljarden. Tijd voor een vernieuwende aanpak: Kansfonds koopt de schulden van gezinnen vroegtijdig en onvoorwaardelijk af. Een win-winsituatie voor mens en maatschappij.
Na twee gestrande huwelijken en een enorme hoeveelheid schulden ben ik eindelijk bijna van mijn financiële sores af. Samen met mijn twee dochters heb ik een liefdevol thuis gecreëerd. Het dal is minder diep dan het was, maar het blijft zwaar.
Afrekenen met armoede, betekent ook afrekenen met armoedige beeldvorming. Want mensen die van weinig geld moeten rondkomen, herkennen zich niet in de stereotype beeldvorming die vaak wordt gebruikt. Daarom heeft Kansfonds met ervaringsdeskundigen, journalisten en fotografen handreikingen opgesteld en een beeldbank gemaakt voor iedereen die over armoede en bestaanszekerheid schrijft en spreekt.
Volgens de nieuwste armoedecijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) en Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) leven 551.000 mensen onder de armoedegrens. Nog eens 1,1 miljoen net daarboven; zij hebben een inkomen tot 125% van de armoedegrens. Ook leven 245.000 kinderen onder of rond de armoedegrens. Bovendien neemt het aantal werkende mensen in armoede toe: bijna de helft van de mensen onder de armoedegrens werkt, maar verdient te weinig om rond te komen.
De cijfers zijn bedoeld om te laten zien hoeveel mensen in armoede leven, maar geven een onvolledig beeld. Zo worden schulden niet meegerekend en blijven dak- en thuisloze mensen buiten beeld. Ook is er geen ruimte voor een misrekening of tegenvallers, maar wordt perfect budgetteren verondersteld. Bovendien is de armoedegrens lager vastgesteld dan wat de Commissie Sociaal Minimum adviseerde en gaat de meetmethode ervan uit dat voorzieningen en regelingen volledig gebruikt worden, terwijl dat niet zo is.
De afgelopen jaren zijn tal van adviezen verschenen om armoede in Nederland aan te pakken. Zoals van de VNG, Ombudsman, het Instituut voor Publieke Economie en de Commissie Sociaal Minimum in haar eerste rapport en tweede rapport ‘Een zeker bestaan’. Daarin staan drie conclusies centraal:
Voor Kansfonds geldt: ieder mens in armoede is er een te veel. Laat staan meer dan 1,5 miljoen mensen die gewoonweg niet of nauwelijks in hun bestaan kunnen voorzien. En als je een beroep moet doen op inkomensondersteuning, verdwaal je in een woud aan wet- en regelgeving. Daarom pleiten we voor structurele oplossingen en zetten we in op vernieuwende aanpakken, zoals Gewoon geld geven.
Heb je een vraag over armoede en schulden? Neem contact op met onze programmaleider.
