Veelgestelde vragen over Afrekenen met schulden

Afrekenen met schulden is een initiatief van Kansfonds waarbij we schulden van gezinnen vroegtijdig en onvoorwaardelijk afkopen, gecombineerd met passende ondersteuning door de gemeente op andere leefgebieden. Zo kunnen gezinnen weer met een schone lei verder en duurzaam uit de schulden blijven. Dat is menselijker, effectiever en bespaart de maatschappij kosten.

Ongeveer 1 op de 11 Nederlandse huishoudens heeft problematische schulden, terwijl slechts een klein deel jaarlijks wordt geholpen. Schulden veroorzaken veel menselijk leed en hoge maatschappelijke kosten. De drempels om deel te kunnen nemen aan een regulier schuldhulptraject zijn hoog. Wij richten ons op deze groep: de mensen die tussen wal en schip vallen, en waarbij vaak problemen op meerdere levensterreinen spelen. Kansfonds kijkt daarbij voor een andere aanpak, waarin niet alleen naar mensen met schulden wordt gekeken, maar ook naar waar het vastloopt in het systeem.

Wij wachten niet tot mensen aan alle voorwaarden voor schuldhulp voldoen, maar nemen de schulden direct weg en de gemeente biedt tegelijkertijd integrale ondersteuning op andere levensgebieden. Afrekenen met schulden is uniek door het inzetten van een revolverend fonds. Dat werkt als volgt: doordat een gezin bijvoorbeeld geen aanspraak hoeft te maken op de Wmo, Jeugdzorg of de schuldhulpverlening, of bijvoorbeeld omdat een huisuitzetting wordt voorkomen, worden kosten bespaard. Levert de aanpak een besparing op? Dan komt er geld in het revolverend fonds dat de gemeente hiervoor reserveert en waarmee weer nieuwe gezinnen schuldenvrij worden gemaakt.

Revolverende fondsen zijn er om maatschappelijke doelen te financieren. Met Afrekenen met schulden zet Kansfonds in op een fundamenteel andere, opschaalbare aanpak van schulden. Doordat het geld dat onze aanpak bespaart in een revolverend fonds komt waarmee weer andere gezinnen van hun schulden kunnen worden afgeholpen, zorgen we ervoor we dat onze aanpak als een vliegwiel werkt en niet eenmalig is.

We willen aantonen dat een mensgerichte aanpak gezinnen sneller perspectief geeft, maatschappelijke kosten bespaart en kan uitgroeien tot een schaalbare oplossing voor andere gemeenten.

Kansfonds is de initiatiefnemer, Roermond de eerste gemeente die meedoet aan Afrekenen met schulden. Het Instituut voor Publieke Waarden (IPW) is met hun Doorbraakteam en mkba betrokken bij de uitvoering. De Hogeschool van Amsterdam en Hogeschool Utrecht doen onderzoek.

Roermond is de eerste gemeente die meedoet. Gezinnen met thuiswonende kinderen onder de 23 jaar die problematische schulden hebben en niet terechtkunnen bij reguliere schuldhulpverlening kunnen meedoen. We verwachten dat circa 80-100 huishoudens met minimaal 1 inwonend kind onder de 23 jaar kunnen meedoen in Roermond. Aanmelden kan via de gemeente.

Dat is de kern van onze aanpak: door het in één keer wegnemen van de financiële zorgen en stress, ontstaat ruimte om ook andere problemen op te lossen. Elk gezin krijgt van een vaste en daardoor vertrouwde contactpersoon ondersteuning op andere leefgebieden, zoals inkomen, wonen of zorg. Zo werken we aan een duurzame oplossing.

Kansfonds en andere financiers hebben in Roermond startkapitaal beschikbaar gesteld. Als andere gemeenten willen meedoen, is daarvoor ook financiering nodig. De gemeente reserveert geld om weer nieuwe gezinnen te kunnen helpen via het revolverend fonds, als de aanpak besparingen oplevert.

Er is al veel onderzoek gedaan naar wat níet werkt in de huidige schuldhulpverlening. Wij willen onderzoeken wat er gebeurt als je een alternatieve aanpak introduceert en of die passende oplossingen biedt. Wat doet het met de financiële, fysieke en mentale gezondheid van gezinnen als ze in een keer schuldenvrij zijn en ze ook op andere terreinen ondersteuning krijgen? De Hogeschool van Amsterdam en Hogeschool Utrecht onderzoeken de impact op deelnemende gezinnen en de randvoorwaarden die nodig zijn voor een effectieve interventie, de obstakels die we tegenkomen en waar verandering nodig is. Het onderzoek moet lessen voor toekomstig beleid opleveren. Concrete (beleids)adviezen, gericht op een duurzame oplossing van de schuldenproblematiek.

Naar verwachting zijn de eerste resultaten halverwege 2027 bekend.