Direct naar inhoud

Hoe verlies van werk tot armoede kan leiden

Henk (65) was vol in bedrijf toen een beroerte hem onderuit sloeg. De schade is groot, niet alleen fysiek. Zijn onderneming is failliet verklaard, werken kan niet meer en Henk zit in de schuldsanering. ‘Mensen vinden er al snel van alles van. Dat is uitermate pijnlijk.’

‘Wie mij nu ziet kan zich nauwelijks de Henk voorstellen die ik was. Een harde werker, een succesvolle ondernemer. Ik had een ingenieursbureau dat gemeenten en waterschappen adviseerde op het gebied van ruimtelijke ordening. Ik werkte destijds ook voor het Joegoslaviëtribunaal om aan de hand van satellietfoto’s bewijsvoering te vinden voor de oorlogsmisdaden. Ik had vrienden, stond vol in het leven, genoot van alles. Tot dat moment waarop ik me niet meer kon bewegen, thuis op de bank. Ik kon zelfs niet de telefoon pakken om 112 te bellen. Zo hebben ze me uren later gevonden.

Coronapandemie

Direct viel mijn inkomen weg. Had je geen arbeidsongeschiktheidsverzekering dan?, vragen mensen al snel met een veelbetekenende blik. Laat ik je vertellen hoe het zat. Jarenlang had ik in mijn bv gespaard om mezelf te kunnen redden mocht ik ziek worden. Ook spaarde ik voor mijn pensioen. De pot was goed gevuld. Maar toen was daar de coronapandemie. Het hele leven viel stil, veel ondernemers zagen hun werk in één klap wegvallen. Ik ook. De drieënhalf jaar corona heb ik overbrugd met mijn spaargeld. Toen de pandemie voorbij was, stond er gelijk weer een grote klus te wachten. Maar zover kwam het niet, ik viel om.

Leefgeld voorgeschoten

Mijn vrienden hebben me gered. Omdat ik pas na acht maanden een bijstandsuitkering kreeg, hebben zij mijn leefgeld voorgeschoten. Een van hen heeft de klanten benaderd, dossiers overgedragen en met de verkoop van de inventaris nog wat kosten weten te dekken. Iedereen werkte mee, behalve de verhuurder van het bedrijfspand. Die hield mij gebonden aan de meerjarige huurovereenkomst. Er is ook slechte begeleiding geweest bij het faillissement, we kregen allemaal tegenstrijdige adviezen. Wat is dan wijsheid? Er zaten – bleek later – slechte adviezen tussen, wat me onnodig veel geld heeft gekost. Wat restte waren schulden. Om die af te betalen ben ik vrijwillig onder bewindvoering gegaan.

Het is geen vetpot. Eigenlijk is het nauwelijks te doen omdat ik allerlei extra voorzieningen nodig heb door mijn beperkingen. Zoals een hellinkje om mijn huis binnen te kunnen. Maar ook een scootmobielfiets om naar buiten te gaan. Voor alles moet je een eigen bijdrage betalen – wat met een bijstandsuitkering flink aantikt. Soms wordt er voor je besloten dat je iets niet nodig hebt, terwijl je niet zonder kan. Als mijn wasmachine stuk gaat, kan ik een beroep doen op bijzondere bijstand in de gemeente. Maar gaat tegelijkertijd mijn koelkast stuk, zoals nu, dan heb ik een probleem.

Banenmarkt viel stil

De reactie die ik ook vaak krijg: had je niet beter eerder in coronatijd kunnen stoppen met je bedrijf en een baan kunnen zoeken? Die vraag vind ik ingewikkeld. Niemand wist in die tijd wat ons allemaal te wachten stond. Ook de banenmarkt viel stil, veel mensen konden geen kant op. Ondernemers proberen het ook altijd eerst zelf op te lossen. Je spaart voor de tegenvallers, je overbrugt de moeilijke tijden, je krabbelt op, je gaat weer verder en je spaart weer voor de tegenvallers. Het was gewoon een buitengewoon ongelukkige samenloop van omstandigheden waarvan dit de uitkomst is.

Het moeilijkste

Ik had nooit kunnen bedenken dat mijn leven zo’n verloop zou krijgen. Ik leef nu van moment naar moment en ik kijk niet te ver vooruit. Ik ben gelukkig met de vrienden die mij trouw zijn gebleven en die mijn leven kleur geven. Wat ik het moeilijkste vind? Dat ik blij moet zijn met wat ik toebedeeld krijg, en voor alles dankjewel moet zeggen. Dat doet iets met je eigenwaarde, je waardigheid. Ook de vooroordelen – het is je eigen schuld – vind ik moeilijk. Maar het allerpijnlijkst is dat mijn leven is stilgevallen. Ik mis het leven. Ik mis mezelf.’

Tekst: Cecile Vossen, fotografie: Linelle Deunk