Recht in je gezicht

‘Onze trainingen zijn levendig, confronterend en echt’, lees je op de homepage van Onzichtbaar Den Haag. En dat is niet gelogen. Met grote bevlogenheid brengt dit team van ervaringsdeskundigen de realiteit van echte mensen met echte problemen onder de aandacht van gemeentes, ministeries, welzijnsorganisaties, onderwijs en bedrijfsleven. ‘We wakkeren verbeeldingskracht en inlevingsvermogen aan. Het gevoél!’

Mede lezen?

Dit artikel komt uit ons magazine Mede. Meer lezen? Maak snel een abonnement aan en ontvang Mede voortaan gratis in je brievenbus.

Ja, stuur mij Mede

Praat met oprichter Boy Zandbergen en de termen leefwereld en systeemwereld rollen veelvuldig over tafel. En vooral de afstand ertussen. ‘Ieder mens krijgt te maken met die systeemwereld’, legt hij uit. ‘Maar instituten als overheid, zorg en onderwijs verliezen de realiteit van echte mensen makkelijk uit het oog. Met de beste bedoelingen werken ze ijverig aan oplossingen, zonder te weten wat – ik roep maar wat – die zoveelste brief nou werkelijk veroorzaakt bij een gezin in diepe schulden.’

‘Poten in de modder, neus op de feiten’

Met een team van vaardige ervaringsdeskundigen zet Onzichtbaar Den Haag professionals uit de systeemwereld weer even stevig met de voeten op de grond. Of ‘met de poten in de modder’, zoals Boy het noemt. ‘Van directieleden en beleidsmakers tot de mensen aan de balie en de jongerenwerkers – want iedereen heeft zijn rol te spelen. Deze vraag, daar draait het uiteindelijk om’, zegt Boy, gebarend naar een van de borden in zijn trainingsruimte: Ben je onderdeel van de oplossing, of onderdeel van het probleem?

Een naar gevoel

Hanneke is een van de ervaringsdeskundigen uit Boys team. Regelmatig staat ze voor grote groepen mensen en vertelt ze hoe ze jarenlang slachtoffer was van intieme terreur. ‘Stap voor stap neem ik mijn publiek mee langs contactmomenten met de systeemwereld. Zoals toen ik traumabehandeling zocht voor mijn kinderen vanwege mishandeling. Omdat mijn toenmalige man weigerde te tekenen voor een scheiding en voor die behandelingen, liep ik bij de gemeente tegen een dichte deur.’

In de kern gaat het erom dat je aanwezig bent, niet alleen als professional, maar als mens.

‘Ik ben er goed in om mensen te raken, met mijn verhalen. Daar hoort ook het nare gevoel bij’, vertelt ze. ‘Niet omdat ik dat leuk vind, maar omdat het nodig is om dat ongemak op te zoeken. En om het echt te voelen.’ ‘Precies’, valt Boy bij. ‘Dáár ligt het startpunt van een verandering. “Wat vreselijk”, zeggen mensen al snel. Maar dat zegt nog niet zoveel. Wat erváár je daar precies bij? Dan komen dingen op als verdriet, boosheid en machteloosheid, maar ook herkenning, schuld en schaamte. En het besef dat er een verband is, hoe indirect ook, tussen het eigen handelen en de momenten die Hanneke beschrijft. Als je daar met elkaar over praat, gaan mensen open. En dan komt er iets in beweging.’

Je volste aandacht geven

En beweging is precies waar Boy naar op zoek is. Iets dat niet meevalt in grote organisaties. Wat kunnen deze medewerkers nou veranderen? ‘Veel meer dan ze denken. Maar vaak staan mensen zélf uit of op de rem’, meent Boy. ‘In de kern gaat het erom dat je aanwezig bent’, vertelt Hanneke. ‘Niet alleen als professional, maar als volledig en invoelend mens.’ Boy: ‘Voelen is de hoogste vorm van leren, hè. En het zorgt voor vertraging, waardoor we niet gaan handelen op basis van gewoontes en aannames, maar rake vragen gaan stellen.’

Overal Onzichtbaar

‘Iedereen moet deze trainingen krijgen!’ Dat is de reactie van zo’n beetje elke deelnemer die bij Onzichtbaar Den Haag ‘als een ander mens’ de deur uitloopt. ‘En we zijn erop gebrand om dat ook waar te maken’, vertelt Boy. ‘Er is al een Onzichtbaar Rotterdam, en we willen nog veel meer steden veroveren. Maar nog liever schalen we écht op, en wordt onze methode een vast onderdeel van de leer- ontwikkel- en werklijnen van alle mensen die in die systeemwereld komen. Omdat het werkt. En omdat het zo keihard nodig is.’