De kracht van ervaringsdeskundigen: jongeren weer bereiken.

Jongeren in de problemen. Ze laten zich vaak moeilijk helpen door reguliere hulpverleners. Ervaringsdeskundigen, mensen die soortgelijke problemen hebben gehad, weten deze jongeren vaak beter te bereiken. Waarom is dat? Investeren hulporganisaties in ervaringsdeskundigheid?
En wat zijn hun ervaringen?

‘We zijn geen hulpverleners.’ Ayra Kraan van de Kandidatenmarkt in Amsterdam is resoluut. ‘We zijn trainers, coaches. We begeleiden jongeren met problemen om grip op hun leven te krijgen. Via trainingen en workshops over onder meer werk, schulden en leven. En via werkplekken, stageplekken en opleidingen bij samenwerkingspartners. We lossen de problemen niet voor hen op, maar motiveren en activeren hen om dat zelf te doen.’ Het is de moderne manier van hulpverlening. Ervaringsdeskundigheid helpt daarbij. ‘Je vindt het bij ons overal’, zegt Ayra. ‘Bij professionals die zelf problemen hebben of hadden, bij vrijwilligers en peer-educators, jongeren die in een traject zitten en onze ambassadeurs zijn.’

‘Ze bereiken jongeren beter en zijn een rolmodel’

Ayra Kraan, projectleider de Kandidatenmarkt

Vol stress

Een ervaringsdeskundige kan jongeren beter bereiken, merkt Ayra. ‘Hij of zij kent de problematiek, weet hoe het is om op straat te leven, herkent de stress die ze hebben. Dan coach je anders.’ Ze geeft een voorbeeld. ‘Stel, een jongere werkt twee dagen. Als hulpverlener denk je dan misschien: ga meer werken. Maar als zo’n jongen vol stress zit, kan dat niet. Een ervaringsdeskundige weet dat, hij zal zo’n vraag niet stellen.’

Hoopverleners

De ervaring is dus goed voor de klik. Daarbovenop is een ervaringsdeskundige een rolmodel, zegt Anneke Plukaard, projectleider van ExpEx in Den Haag. ‘Hij of zij is het levende bewijs dat je uit de problemen kunt komen.’ De organisatie heeft al zo’n vijftig ex-zwerfjongeren opgeleid tot ervaringsdeskundige.‘Ze leren om met hun ervaringen lotgenoten te inspireren en de stap naar professionele hulp te verkleinen. Ze vormen een kwalitatieve aanvulling op de professionals. Het zijn hoopverleners, geen hulpverleners.’ Sommige ervaringsdeskundigen groeien door naar een baan in de hulpverlening. ‘Dit inspireert hulpverleners om ook hun ervaring in te zetten. Dat is mooi, want jongeren hebben behoefte aan de mens in de hulpverlener, niet alleen aan de professional.’

‘Het zijn hoopverleners, geen hulpverleners.’

Anneke Plukaard, projectleider van ExpEx

Meedenken over beleid

De ExpEx – Experienced Experts – zijn er gekomen omdat jongeren een maatje misten in de hulpverlening. Anneke: ‘Eerst koppelden we een ExpEx direct aan een jongere, maar het blijkt lastig om op papier koppels te vormen die een klik hebben. Daarom zeggen we nu tegen de ExpEx: doe mee met een activiteit en kijk of je chemie hebt met iemand. Zo ontstaan natuurlijke koppels.’ Niet iedere ervaringsdeskundige heeft een
maatje. ‘ExpEx leveren op tal van manieren hun bijdrage. Ze denken mee over beleid van gemeenten en jeugdhulporganisaties, geven workshops en werken aan projecten om de transitie in de jeugdzorg gestalte te geven.’

Netwerk versterken

Zowel in Amsterdam als Den Haag vormen de ervaringsdeskundigen een gemeenschap op zich. Anneke: ‘Ze zoeken elkaar op en houden elkaar in de gaten.’ Ayra vult aan: ‘Wij hebben een inloop waar de jongeren elkaar ontmoeten. Ook jongeren die hun leven weer op de rit hebben, zijn er regelmatig. Ze koken samen, kletsen wat. We willen die community versterken door gezamenlijk activiteiten te organiseren. Een sterk netwerk is belangrijk om uit de problemen te komen én te blijven.’