De kloof dichten we in de klas!

Gevraagd om een veelzeggende ontmoetingsplek, kiest Karim Amghar voor een oer-Hollandse bakkerij, midden in het oer-Hollandse Bleiswijk. Waarom? Karim gebaart richting de toonbank – ‘Hier haal ik al een leven lang mijn brood. Ik woon vlakbij, net als bijna mijn hele familie. Dit is echt ons thuis.’

Mede lezen?

Dit artikel komt uit ons magazine Mede. Meer lezen? Maak snel een abonnement aan en ontvang Mede voortaan gratis in je brievenbus.

Ja, stuur mij Mede

Karim is een voorvechter van inclusiviteit en gelijkwaardigheid in ons onderwijssysteem. En dat heeft alles met zijn eigen levensweg te maken. ‘Op school voelde ik me heel normaal, tot de cito-toets. Ik scoorde havo-vwo, maar mijn leraar gaf me een lager advies. “Richt je pijlen maar niet te hoog”, zei hij. Mijn ouders zijn eerste generatie Nederlanders, uit Marokko. Ik had met die achtergrond al genoeg hooi op mijn vork, vond hij. Ik voelde me zo onderschat! Ik kreeg verkeerde vrienden en deed verkeerde dingen.

We ‘hingen’ vaak hier om de hoek, bij het bruggetje. Daar gebeurde van álles. Een wijkagent – Hans heette hij – kwam vaak bij ons zitten, sloeg dan een arm om me heen en zei: “Doe nou eens normaal joh, jij kan zóveel meer.” Ook een oom zag mijn potentie en spoorde me aan om toelating te doen tot het hbo. Toen ik werd aangenomen, hervond ik mijn passie en ambitie. Het was echt een verschil van dag en nacht!’

Pas als je op scholen voor gelijkheid zorgt, kan elk kind zich ontwikkelen.

Het belang van gelijkheid

Sinds die ommezwaai nam zijn leven een vlucht, en boekte hij succes na succes. Hij is docent, programmamaker, televisiepresentator, schrijver en spreker op tal van podia. Er is net een nieuw boek van hem uit. Maar dat begrijp jij toch niet, heet het. ‘Het gaat over de vooroordelen rondom het mbo, waarmee een grote en waardevolle groep jongeren wordt weggezet. Mijn boek is erop gericht de maatschappij gezonder en weerbaarder te

maken. Dat moet niet van de politiek komen, maar van het onderwijs; de kraamkamer van onze nieuwe politici. En het begint met een gelijk speelveld voor alle kinderen. Op scholen moet het niet uitmaken hoe arm of rijk je ouders zijn. Of je van huis uit ontbijt en lunch krijgt, of toegang tot kunst en cultuur. Pas als je op scholen voor gelijkheid zorgt, kan elk kind zich ontwikkelen en tot volle wasdom komen.’

Man in licht pak zit op een bruggetje en kijkt in de verte

Klimmen of afzakken

‘Je zou willen dat ons onderwijssysteem meritocratisch is – dat je het kunt redden als je maar hard genoeg werkt. Maar dat is op dit moment niet zo. Natuurlijk, sommigen beklimmen die berg, en halen het, ik ben daar zelf een voorbeeld van. Maar mensen zoals ik vormen de uitzondering op de regel, helaas. De meeste mensen zakken juist áf. Het systeem is dienstbaar aan de middenklasse en de hoge klasse, dat is het probleem. Het gaat dus niet over etniciteit, maar over armoede.’

Het gelijk van ongelijk investeren

Wat moet er concreet gebeuren? Daarvoor haalt Karim 2022 aan. ‘Alle huishoudens kregen toen 360 euro korting op hun energierekening, tot die van miljonairs aan toe. Hierdoor kwamen de mensen die echt in nood waren nog steeds geld tekort. Om gelijkheid te creëren moet je dus óngelijk investeren. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk gebeurt precies het tegenovergestelde. Zo is het lerarentekort het hoogste op scholen waar het meeste aan de hand is. En we geven de meeste aandacht aan de kinderen die het al het beste doen. Nog los van het feit dat je met voldoende geld bijles kunt kopen.’

Delen wat je hebt

‘Over contrasten gesproken, we zijn geneigd om ons goed te voelen als we het beter doen dan anderen. “Zie mij eens succesvol zijn!” Maar kijk eens goed: is het eigenlijk niet een vorm van falen, als er mensen om je heen zijn die worstelen? Die gedeelde verantwoordelijkheid mis ik vaak. Participeren, zonder dat het van je verwacht wordt. Mijn vader leerde me dat. En om te delen, hoe weinig je zelf ook hebt. In Marokko is dat doodgewoon. Hier reageren mensen vaak verrast als ik ze iets aanbied. Achterdochtig, zelfs. “Zit er iets in die krentenbol?”’

Armoede en ongelijkheid aanpakken voor de kwaliteit van onze samenleving en democratie, daar gaat het mij om.

De kloof moet dicht

‘Armoede en ongelijkheid aanpakken voor de kwaliteit van onze samenleving en democratie, daar gaat het mij om. Net als Kansfonds, volgens mij. Allebei zoeken we naar vernieuwende manieren om dat te bereiken. Om de oorzaken in beeld te krijgen, en die vooral aan te pakken.’ Armoede en ongelijkheid zijn ook de bakermat van polarisatie, criminaliteit en radicalisering, legt Karim uit. ‘Als de ongelijkheid groeit gaan we als samenleving achteruit. Daarom is het in ieders belang om er iets aan te doen. Om te zorgen dat iedereen een zo hoog mogelijk leerrendement behaalt, en zijn of haar potentie bereikt. En ook zodat ik uiteindelijk gewoon weer leraar kan zijn, want bij dat prachtige vak ligt toch mijn hart. Maar daarvoor moet de kloof eerst stevig worden gedicht.’

Man met bril en baard kijkt lachend in de camera

Een generatie verder

‘De leraar die me dat lage advies gaf, wilde me laten “opstromen”, legde hij me later uit. Door successen te ervaren zou ik stap voor stap vooruitkomen. Voor mij werkte dit averechts, maar in elk geval was het goed bedoeld. Nu heb ik zelf kinderen, waarvoor ik natuurlijk ook het beste wil. Dat ze een gelijke behandeling krijgen en niet onderschat of uitgezonderd worden. We zijn thuis islamitisch, maar ik wil niet dat ze vervreemd raken van andere kinderen. Daarom gaan ze naar een openbare basisschool die heel fijn voor die aansluiting zorgt.’

Karim wijst de straat in. ‘Kijk, de kerk die daar staat zorgde vroeger voor veel verbinding in de samenleving. Maar die tijden zijn voorbij. Ik ben ervan overtuigd dat we de oude kracht van kerken, tempels, moskeeën en synagogen nu naar het klaslokaal moeten brengen. Daar moeten we kinderen meegeven wat het belang is van samenleven. En dat je niet alleen voor jezelf en je familie moet zorgen, maar ook voor je omgeving.’