Aantal daklozen meer dan verdubbeld

Het CBS publiceerde op 23 augustus dat het aantal daklozen in tien jaar tijd meer dan verdubbeld is. Een zorgwekkende ontwikkeling vindt Kansfonds. Wat zijn de feiten? Wat zijn mogelijke oorzaken? En vooral: wat kunnen we hier als samenleving aan doen? We zetten het uiteen in dit artikel.

De feiten

Het CBS meldt op basis van nieuwe cijfers dat het aantal dakloze 18- tot 65-jarigen in Nederland is toegenomen van 17,8 duizend in 2009 naar 39,3 duizend in 2018. Het aantal jonge daklozen, tussen 18 en 30 jaar, is in deze periode zelfs verdrievoudigd. Hetzelfde geldt voor daklozen met een niet-westerse migratieachtergrond. Verder komt uit de cijfers van het CBS naar voren dat:

  • ruim 8 op de 10 daklozen mannen zijn
  • het aantal jongere daklozen verdrievoudigd is
  • bijna de helft van de daklozen een niet-westerse achtergrond heeft
  • niet-westerse daklozen vaker jong zijn en in een van de vier grootste gemeenten verblijft

De werkelijke aantallen liggen waarschijnlijk nog hoger. Dit komt doordat het CBS enkel de feitelijk daklozen heeft meegenomen in haar onderzoek. Dit zijn mensen die slapen in de open lucht, in overdekte openbare ruimten, zoals portieken, fietsenstallingen, stations, winkelcentra of een auto, of binnen slapen in passantenverblijven van de maatschappelijke opvang en eendaagse noodopvang, of op niet-structurele basis bij vrienden, kennissen of familie, zonder vaste verblijfplaats. Mensen die illegaal in Nederland verblijven en dakloos zijn, zijn niet meegerekend.

Mogelijke oorzaken

Er worden verschillende mogelijke oorzaken genoemd voor de verdubbeling van het aantal daklozen. Zo werd in 2015 de ‘kostendelersnorm’ ingevoerd. Dat is een regeling die voorschrijft dat een uitkering wordt verlaagd naarmate meer volwassenen een woning delen. Dit verhoogt de drempel voor vrienden en familie om onderdak te bieden aan een dakloze. Ook worden de lange wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg genoemd als mogelijke oorzaak, hoewel een hard verband niet bewezen is. Het aantal verwarde mensen op straat neemt mogelijk toe als gevolg van het feit dat de ggz de afgelopen jaren het aantal bedden voor deze groep heeft afgebouwd. De meest genoemde oorzaak is echter de krappe woningmarkt. Het vinden van woonruimte is in veel steden onbegonnen werk. Er is een groep mensen die redelijk zelfredzaam is, soms zelfs werkt, maar door pech of relatief kleine problemen op straat belandt. Deze groep daklozen wordt ook wel economisch daklozen genoemd. De problematiek is lichter, maar door het gebrek aan betaalbare woningen blijven zij langer op straat.

En nu?

Staatssecretaris Paul Blokhuis van Volksgezondheid is zich naar eigen zeggen rot geschrokken van de cijfers. “Wij wisten dat het aantal dak- en thuislozen eerder iets aan het toenemen was dan aan het afnemen”, zegt Blokhuis in het NOS Radio 1 Journaal. “Maar dat de toename zo fors is, dat is een tegenvaller. Zeker als je je realiseert dat bij elke dakloosheid veel ellende aan de hand is voor de individu en de omgeving.” Hij realiseert zich dat het aantal beschikbare betaalbare woningen een enorm probleem is en is daarover in gesprek met zijn collega van Binnenlandse Zaken, minister Ollongren. In verschillende gemeenten is inmiddels een actieprogramma gestart om dak- en thuislozen toch een plek te kunnen bieden. Ook is er dit jaar een actieprogramma gestart om dakloze jongeren aan een plek te helpen. Kansfonds is een officiële partner van dit programma en zet zo de aandacht en oplossingen voor zwerfjongeren in een versnelling. Daarnaast ondersteunen wij meerdere projecten die zich inzetten voor dak- en thuislozen.

Help ons helpen

Geef om een ander